Welcome to website van Kees Haremaker (pa2cjh)   Click to listen highlighted text! Welcome to website van Kees Haremaker (pa2cjh) Powered By GSpeech
   

Wie is aanwezig  

We hebben 1450 gasten en geen leden online

   
Ster inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactief
 

Artikelindex

HOOFDSTUK XII.

••

Van Bautzen naar' Hochkirch. Eene te duur gekochte' rust. Eene drukke

bakkerij. Oatritz. Arrest. De ophanden zijn'de slag. Napoleon. Kanon-
vuur. Sombere stemming des gemoeds. En avant. Het loopt op
eene plundering uit. Ellende. Een verdiend verwijt. Eene smul-
partij. en wie daaraan deel mogten nemen. Haastig oprukken.
Nog eens de Keizer. en een raadsel opgelost. 

••

In den namiddag van den 13den Augustus rukten wij op Bautzen , bekend door den slag op den 20sten Mei. Voor deze stad hielden wij eenige oogenblikken halt. In de nabij gelegene vlakte wemelde het van legerkorpsen , die van de hoogte waarop wij stonden zoowel als door den afstand , een uitgestrekt mierennest geleken. Of deze magt ook. tot de 40.000 man garde behoorde en met ons een geheel uitmaakte , is mij niet bekend , maar ik veronderstel het , daar wij , als er 'op bepaalde punten halt gehouden werd , ons soms door duizenden wapenbroeders omringd zagen ,
die bij' een opmarsch weder even schielijk verdwenen waren.

Van Bautzen ging het op Hochkirch. In dit vlek was aan geene inkwartiering te denken. De geweren werden dus gekoppeld en er werden vuren aangelegd , en terwijl eenige zich op hunne ransels zetteden en anderen aanstalten maakten om soep te kooken , stapte ik , die gaarne onder dak was , eene der straten in , en kwam na lang in de nachtelijke duisternis rond gesukkeld te 

- 100-

hebben , in eene stalling , waarin ik een leger hoopte te vinden. Toen ik binnentrad zag ik een wapenbroeder voor mij uitgaan , maar op eens was hij verdwenen, en ik volgde zijn voorbeeld , door mij over dezelfde beschutting te laten vallen ; maar in plaats van op stroo , kwamen wij op vreemde krijgsmakkers , vrij onzacht neder. De duisternis die ons omringde , was welligt oorzaak dat de zoo uit hunne, rust opgeschrikten , zich enkel tot een vloed van scheldwoorden bepaalden , en de klappen spaarden , die anders wel ons deel geworden waren. In stilte tastte ik dus naar een plaatsje rond , en ik vond er een , zoo het er een heeten mogt , om mij neder te leggen. Mijn kameraad deed
waarschijnlijk even zoo , want ik hoorde hem niet meer.


Had ik kunnen weten dat die rust zoo kort zou 
zijn , ik had mij wel voor de moeite en het gevaar gewacht , want ik was nog niet lang ingeslapen, of de trom deed mij van het strooleger opspringen en mijne compagnie weder opzoeken. Wij verlieten Hochkirch, waarvan ik wel niets zal navertellen , want het was -nog nacht , toen wij aan den voet van de hoogte , waarop dit plaatsje ligt , appel hielden. Menigeen was niet present , zoo dat er een geruimen tijd verliep eer wij naar Reichenbach voortrukten Inmiddels was ons leger door aankomende corpsen aan-
zienlijk vermeerderd , en de verschillende sporen in den weg waren een bewijs , dat er reeds een zware trein
voor ons uit getrokken was , en duizcnde militairen voor ons den grond betreden hadden waarover wij gingen. Het was op deze route dat ik voor het eerst eene telegraaf geplaatst vond.


- 101-

Wij hielden ons in Reichenbach niet op , maar marcheerden voort naar Görlitz aan de Neisse , het stadje waar Napoleon , na de ontvangst van de teekening van den wapenstilstand , op den 4den Junij te Pleischwitz gesloten , tien uren achtereen doorsliep. Een ongehoord geval , zoo als zijn hofbediende meldt , maar zeker een bewijs dat Napoleon door dit traktaat vele zorgen benomen waren.

Aan den anderen oever der Neisse bij Moijs, op den zoogenaamdcn Jakkels of Holtzberg , een dorp , bekend door het verlies dat de Pruissen aldaar den 7den September 1757 van de Oostenrijkers leden , legerden wij ons in een door voorafgegane troepen verlaten kamp , De tenten waren echter klein en zonder britschen , even als wij die bij Dresden gemaakt hadden ; nogthans hadden wij daar versch stroo , terwijl wij ons hier in kaf konden rondwentelen ; eene ongevallige legerstede en die men doorgaande niet alleen deelt.

De weinige dagen hier doorgebragt waren stil en eentoonig , want buiten de gewone exercitiën viel er niets voor ; en men bleef in het kamp , tenzij men gerequireerd werd om te fourageren. Ook mij viel dit eens te beurt , en ik had hierdoor gelegenheid om Görlitz, het grootste en neringrijkste der zes steden uit de Opper-Lausnitz , van naderbij te bezigtigen.

Er heerschte toen wij er aankwamen eene buitengewone levendigheid ; het eene transport verdrong bijkans het andere. Er was een lokaal opgeslagen , waar nacht en dag zestien bakovens gloeiden , die bergen aan kommiesbrooden leverden ; doch hoe hoog 

- 102 -

ook gestapeld , of liever ter neder gesmeten , ze waren spoedig in. de fouragezakken verdwenen. En zoodra was niet die van den een gevuld of anderen waren gereed om even zoo voorzien te worden , en velen moesten dien voorraad bergen voor eene lange reis ; daar dit gebaksel van hier der armee tot zelfs .in Silezie toegevoerd werd.


Drie dagen bragten wij stil en rustig in het kamp
door , doch op den 17den , kwam alles in beweging. Wij waren reeds gereed om op te marcheren , toen er contraorder kwam , en ieder weder naar zijn leger terug kon keeren. Ten 2 ure werd echter op nieuw appel geslagen , en nu was het ernst , want met gezwinden pas rukten wij in sections voort. Bij onzen afmarsch geraakte , hetzij toevallig of met opzet , eene der rieten hutten , waarin wij onze geweren plaatsten , in brand.


Op eenigen afstand van
Ostritz hielden wij halt , en legerden ons in de korenvelden , daar er een gansche trein artillerie passeren moest. In weinige oogenblikken werd zoo op eens de hoop van den landman verwoest ; want het gezaaide was als tot op den grond vertreden , Aan de andere zijde der stad sloegen wij ons bivouac op. In de haast werden er tenten opgeslagen , waartoe deuren , vensters en planken uit de nabij , gelegen woningen gesloopt , .en alles wat maar dienstig zijn kon weggesleept werd. Behalve eenige van de akkers te halen aardappelen , dat niet veel opleverde , daar' dit veld al vroeger was afgestroopt , was er weinig te bikken , weshalve ik naar het er
tamelijk welvarend uitziende stadje ging , en , ten einde"


-
103-

vrede niet mijne maag te hebben , mij voor dezen en ook voor den volgenden dag , van eene genoegzame hoeveelheidbrood-voorzag. Maar naauwelijks had ik mijn neus buiten de deur van den winkel , of ik werd door eene patrouille opgeligt en met nog eenige wandelaars , naar de hoofdwacht van het 9de ·regiment. tirailleurs gebragt , dat mede buiten de stad gelegerd was. Wij werden terstond bij onze aankomst door een' der hoofdofficiers zeer scherp over dit sluipreisje verwelkomd.

Een geruimen tijd bleven wij daar in arrest , tot dat eindelijk een ieder naar zijn regiment getransporteerd werd , alwaar tot mijne verwondering nergens melding van gemaakt werd. Ik liep er dus ongestraft door , en was nog tijdig genoeg voor de exercitie.

Hiermede was dien avond veel te doen. Wij werden in het pelotons- en rottevuur maken gedrild , alsof het nog den volgenden nacht in praktijk gebragt moest worden. Geen laadstok mogt echter aangezet , maar moest op zekere hoogte gekeerd worden , ten einde geen geluid te veroorzaken. Deze nieuwe wijze van , zoo wel als het onafgebroken door exerceren , tot de duisternis het belette , alsmede de talrijke afdeelingen die op dezelfde wijze geoefend werden , moesten ons wel doen besluiten , dat het waarschijnlijk eerstdaags tot een treffen zou kunnen komen ; voor 't minst dat de vijandelijke legers niet verre van ons waren. En des nachts werd mij allen twijfel dienaangaande benomen , toen geene trom ons wekte , maar eene zachte stem voor iedere tent riep : " Aux armes ! Aux armes ! Debout ! debout !" In de wapens ! Sta op!

- 104 -

In weinig tijds stonden wij ook in orde van bataille , maar het gold niets anders dan eene veldontdekking , waarbij de meeste stilte wordt in acht genomen en de voltigeurs vooruitgaan. Het is ongeloofelijk in hoe korten tijd , in het midden van den nacht de soldaat zich kleeden kan , en de wapens weet te vinden , die in rotten geschaard eene gansche linie uitmaken , en er zoude ook menige misvatting plaats hebben , wanneer niet ieder aan eenig bijzonder teeken zijn geweer wist te onderkennen.


Een geruimen tijd bleven wij met het geweer in den
arm in dezelfde positie staan. Eindelijk ontvingen wij bevel de geweren weder te koppelen , en ik dacht dat wij verlof zouden krijgen om op nieuw de smerige tentcn , van welke men sommige in- en uit- moest kruipen , op te zoeken. Wij bleven echter gerangeerd , ontvingen zóó ons commiesbrood , en rukten eindelijk met de overige regimenten verder.

Het was
op dezen marsch , bij zeker dorp, dat Napoleon ons plotselijk met zijn eskorte lanciers achter opkwam , en om den Keizer ruim baan te maken , moesten wij oogenblikkelijk schuins-regts afmarcheren. "Five l' Empereur " klonk het door de gelederen , en van den ganschen stoet zag ik niets dan het laatste opsluiten de gelid der ruiters , daar de wolken stofs en de heuvelachtige weg hen welhaast aan het oog onttrokken. 


In deze bergachtige streek hielden wij halt , en
velen lieten zich het denkbeeld niet ontnemen , dat , wanneer wij de voor ons liggende bergen over waren , het op den vijand los zoude gaan. Bij mij stond dat

- 105 -

zoo vast niet. Er was ons al zoo dikwijls wat op de mouw gespeld , dat men op het laatst aan ieder berigt begon te twijfelen. Luide werd hier dan ook over gedisputeerd. Maar op eens was het , bom! en even als in een vol orkest waar alles forto is , op eens de maat rust aanduid en eene plotselinge en gevoelige gewaarwording te weeg brengt , even zoo zou men het gevoel kunnen vergelijken , dat een tweede en derde " bom !" eensklaps overgaande in een algemeen forto van kanonschoten in de gelederen verwekte. Alle monden waren op eens gesloten en eene doodsche stilte heerschte onder de zoo even zoo luidruchtige massa. Het spreekwoord zegt : " aan alles geraakt men gewoon," en zoo ging het ook met ons.


Het gebulder van het kanon , dat eensklaps zulk een geweldigen indruk op ons gemaakt had , duurde wel voort , maar hield de vroegere luidruchtigheid niet meer tegen en de veldflesch ging weder even vrolijk rond. Of wel allen haar even hartelijk aanspraken , meen ik te mogen betwijfelen.

In ernstige gedachten verdiept zat ik , met het geweer in den arm , op mijnen ransel. Ik overwoog bij mij zelven wat wel den afloop van den aanstaanden dag zou kunnen zijn , en wat , hij te weeg kon brengen. Onwillekeurig erdrong de eene sombere gedachte de andere. Wie zou het mij zeggen of niet het tijdstip daar was , dat een musketkogel mij het levenslicht zou uitblazen , of dat een mijner ledematen , als een offer op het slagveld zou moeten blijven ---
En ik schaam mij die gedachten in zulk een uur niet ; gedachten , waaraan zich zooveel voegde en paarde ; 

- 106-

want kan men den soldaat vóór den slag niet vergelijken liet eenen , die als ter dood veroordeeld is ? al is hij vrij , de tucht houdt hem gevangen ; al wenkt de beul niet , tegenover hem .zijn zoo vele middelen die snel en zeker werken ten dood.--- " En avant!" klonk het op 'eens door de gelederen , en wij rukten de bergtoppen op , welke , in vergelijking met de Liliënsteinsche , heuvelen waren. Maar wie schetst onze verwondering , toen wij van de hoogte
naar beneden in het dal zagen , dat hier en daar met kreupelhout begroeid was , en zich geene vijandelijke troepen , of iets dat naar eenig gevecht geleek , bespeuren liet. En echter het kanon bulderde steeds voort. –-- Wij daalden af tot en in de nabijheid van een dorp , zijnde op de route naar en niet verre van Zittau, de stad waarheen de Keizer dien ochtend zich begeven had. De heuvelachtige grond hield haar echter voor ons verborgen.Wij maakten halt en legerden ons in slagorde. De fouriers begaven zich onmiddelijk met eenige soldaten naar het dorp. Hier zou een verschrikkelijke aanval hebben plaats gehad , wanneer aan de eerste drift geen hinderpaal gelegd ware , door een tak van de rivier de Neisse , welke men over moest. De brug toch die over den stroom lag , kon de toestroomende menigte niet in eens den overtogt verschaffen , en bovendien ieder wilde de eerste zijn , en daar het getal zich
welhaast niet meer tot de gedetacheerden bepaalde , en reeds eenige met buit terugkeerden , zoo heerschte er aldra eene schromelijke verwarring.


Ook ik moest bij dezen stroopt
ogt behulpzaam wezen ,


- 107-

en met veel moeite gelukte het mij op eene der hoeven te komen. Hier had een tooneel plaats , zoo als ik tot heden nog niet had bijgewoond ; al wat ik gezien had was er maar kinderspel bij. Een oogenblik stond ik stil ; want in het eerst kon ik hetgene hier voorviel niet aanzien. Varkens , hoenders , ganzen , kortom al wat dier was , vloog al schreeuwende over de hoeve en sprong soms uit benaauwdheid voeten hoog tegen de wanden op , om de stukken
hout , die hen na gesmeten werden , te ontgaan. De duiven werden met hare hokken en al van de schuren naar beneden getrokken ; de zware deuren der dorschschuur werden uit de hengsels geligt , en met de afgedorschte bossen stroo voortgesleept ; de vruchtboomen werden beklommen en het ooft , dat niet met de hand te bereiken was , met takken en al afgeslagen. De pachter sloeg de handen in het haar , en liep met de zijnen als radeloos rond , en zocht nog te redden wat hij kon. Maar al had de man een dubbel getal knechts en meiden gehad , het zou hem niets tot bescherming van zijn eigendom gebaat hebben. Even als nu zou hij het hebben moeten aanzien dat iedere deur opengetrapt werd ; dat men zijn brood wegdroeg en allerlei voorraad medesleepte ; ja, dat men zijne vrouw het stopgaren zelfs niet liet , van welken buit een onzer de zakken vol had. En dat was eene geringe waarde ; maar hoeveel andere dingen zal men niet weggenomen hebben ? –-- Men moet zulk eene plundering hebben bijgewoond , om die naar eisch te kunnen beschrijven ; maar hoe fraai voorgesteld , afschuwelijk moet de zaak zelve genoemd


- 1
08-

worden. En om te bewijzen hoe er op de hoeven huis gehouden was , zal het genoeg zijn te vermelden , dat des avonds .eenige vrouwen aan ons bivouac kwamen , en al weenende baden om een stuk brood voor hunne kinderen , er bijvoegende : " Heilig de kozakken , die lieten ons nog wat behouden." Hoeveel beteekende dat gezegde niet ?


Ik had echter de voldoening dat deze aanmerking 
niet mij kon gelden ; want ik was zoo gelukkig geweest om mij voor de uitersten te bewaren , waarin anderen vervallen waren. De gedachte kwam telkens bij mij op : de kans des oorlogs is wisselvallig ; welligt komt gij in het geval om eenmaal hulp en toevlugt te zoeken bij hen , die gij heden mishandelt en beroofd!


Hoezeer ik mij dus zooveel mogelijk arm dergelijke
zaken poogde te onttrekken , niet altijd toch gelukte dit , daar ik mij , zoo als hier op de hoeve , aan een bevel moest onderwerpen , ofschoon de wijze van uitvoering anders had kunnen zijn. Om dus als geen onwillige te boek te staan , had ik mij vergenoegd met eenige bossen stroo naar het bivouac te slepen , en ik deed mijn best om een tent met een afhellend dak te maken , terwijl anderen de vuren aanmaakten en een gans plukten , en weer anderen appelen en aardappelen schilden , zoodat wij tegen den avond ,
op het gras gezeten , eene regte smulpartij hielden , die door menig hartigen dronk bevochtigd werd.


Eenige kameraden werden tot dezen maaltijd niet toegelaten en konden hongeren , daar zij niet behulpzaam waren gcweest , om er het noodige voor te verkrijgen.

- 109-

Dit waren de gevolgen wanneer men zich aan alles onttrok. ---Met zons-ondergang hield eindelijk het kanengebul-
der op , en spoedig waren wij op de ransels in rust.
Den morgen van den
20sten Augustus wekten de trommen ons reeds vroeg , en wij ontvingen bevel ons linnen in de rivier te gaan wasschen , wij spoedden ons derwaarts en lieten de ransels ontpakt liggen , onder het toezigt van een onzer kameraden. Maar ter naauwernood had ik een mijner hemden te water , of daar roffelde de trom , alles kwam in beweging , en ieder spoedde zich naar zijne afdeeling. De ransel half gepakt , en het natte hemd er over om te droogen , plaatste ik mij in de gelederen. " Regts omkeert , voorwaarts marsch !" werd er gekommandeerd. " Five
l' Empereur !" werd er te gelijker tijd aan eene andere flank geroepen , en de Keizer snelde ons voorbij.- 
Wat mij toen raadselachtig voorkwam , ofschoon een den vorigen dag toevallig gehoord gesprek tusschen twee officieren , mij de zaak ecnigzins duidelijk kon maken , werd mij later opgehelderd. Een der officieren , die , toen een ander hem vroeg , " wat dat rusteloos vuren toch beduidde , daar wij zoo bedaard gelegerd bleven? " antwoordde : " dat het waarschijnlijk niets dan eene krijgslist des Keizers was ," wist niets meer dan wij. . Later is mij gebleken , dat Napoleon , die door de legers der geällieerden in Bohemen als omringd was, en geen marsch voorwaarts kon doen , zonder in gevaar te geraken dat zijne troepen afgesneden werden , niets anders overbleef dan af te wachten , waar men hem aanviel. En toen hij vernam dat Blucher op-

- 110 -

gebroken was en de Franschen over den Katzbach en Bober gedreven had , wendde hij zich derwaarts.---Neij , Macdonald , Lauriston en Sebastiani , stonden reeds tegenover het Silezische leger , en nu voerde Napoleon nog de afdeelingen Marmont en Mortier , de ruiterij, van Latour Maubourg en de oude en jonge garde aan. Hiermede trok hij over de Bober , en kwam Blucher voor , die langzaam naar den Katzbach terugtrok.

 

--ooOoo--

   

Terug wie ben ik  

   

de 10 meest gelezen artikelen

   

Website Laatst Gewijzigd

Last Modified: zaterdag 26 September 2020, 13:05:58.
   
© 2020 Kees Haremaker
Click to listen highlighted text! Powered By GSpeech

Wij gebruiken cookies voor de functionaliteit, analyse om u een onbeperkte service te kunnen bieden.
Bij gebruik van de pagina stemt u in met het gebruik van cookies.

X

Rechter muisknop

Met de rechtermuisknop klikken niet toegestaan

X

Rechter muisknop

Met de rechtermuisknop klikken niet toegestaan